donderdag 10 september 2026

Stellar evolution : it starts with us, it ends with us

 Wat is adobe ? Bestaat er al een bijna geheel groene staal fabriek ? De meeste mensen bouwden duizenden jaren lang met hout, riet, leem, adobe en andere vergankelijke materialen.

Ja. In die zin betekent adobe niet het softwarebedrijf, maar een heel oud bouwmateriaal: in de zon gedroogde leemstenen. Je mengt aarde/leem met water en vaak stro of gras, vormt er stenen van en laat die drogen zonder ze in een oven te bakken. (Cambridge Dictionary) In droge gebieden kunnen zulke gebouwen verrassend lang blijven staan; regen en vocht zijn de grote vijanden.

Je oorspronkelijke zin klopt dus goed: veel oude woonhuizen zijn archeologisch vrijwel verdwenen omdat hout verrot, riet verdwijnt en leem/adobe erodeert. Daardoor krijgen we door wat er wél overblijft — stenen tempels, piramides, muren en graven — gemakkelijk een vertekend beeld alsof mensen vroeger voortdurend monumentaal in steen bouwden.

En bestaat er al bijna geheel groen staal?

Technisch: ja. Op enorme commerciële schaal: nog maar beperkt. Zweden loopt hierin voorop. Het HYBRIT-project van SSAB, LKAB en Vattenfall heeft de klassieke route ijzererts + cokes/kolen → hoogoven vervangen door ijzererts + waterstof → sponsijzer, waarna een elektrische oven staal maakt. Als zowel de waterstof als de elektriciteit fossielvrij worden geproduceerd, verdwijnt het overgrote deel van de CO₂-uitstoot. HYBRIT noemt de technologie inmiddels klaar voor industrialisatie. (HYBRIT)

Ook Stegra bouwt in Zweden een geïntegreerde fabriek die op grote schaal near-zero-emission steel moet produceren met groene waterstof en hernieuwbare elektriciteit. (stegra.com)

Het interessante voor jouw eerdere idee over Tata Steel IJmuiden is dat dit technisch sterk lijkt op wat jij voorstelde: kolen eruit → DRI met uiteindelijk groene waterstof → elektrische vlamboogoven → wind- en andere hernieuwbare elektriciteit. Tata's huidige plan gaat inderdaad richting DRI + EAF en het sluiten van een hoogoven en een kooks- en gasfabriek in de eerste fase. (Tata Steel Annual Report 2025)

Alleen zou ik “100% groen staal” voorzichtig gebruiken. Ook zo'n fabriek heeft emissies uit mijnbouw, transport, bouw, elektroden, legeringsmetalen enzovoort. Maar voor het eigenlijke staalproces is 90%+ CO₂-reductie ten opzichte van de traditionele kolenhoogoven technisch goed voorstelbaar. De grote hobbel is inmiddels minder kan het? en meer: voldoende goedkope groene elektriciteit en waterstof, infrastructuur, investeringskosten en een markt die de aanvankelijk hogere staalprijs betaalt. Dat laatste probleem speelt in Europa momenteel heel duidelijk. (Financial Times)

Dus heel kort: adobe = zon-gedroogde leemsteen; bijna fossielvrij staal = inmiddels technisch werkelijkheid, maar de grootschalige omschakeling van de wereldwijde staalindustrie moet nog gebeuren.

Government

Tolkien held deeply skeptical views of political authority, writing that "the most improper job of any (wo)man, even saints, is bossing other (wo)men".[96] He distrusted both mass democracy and centralized state power, writing that "not one in a million is fit for it, and least of all those who seek the opportunity".[97] In one of his letters, Tolkien described his political leanings as "more and more to Anarchy (philosophically understood, meaning abolition of control, not whiskered men with bombs)".[98] He explained that he was "not a democrat, only because humility and equality are spiritual principles, not political ones".

Tolkien believed small-scale, community policing was more effective than state control, and that power, even when well-intentioned, carries a corrupting influence. This philosophical theme runs throughout The Lord of the Rings

Too many people mindlessly talk along; shockingk like a dead dick on her face; it’s not talking it’s fartingk like trump and rutte promising the other vain void deadly greedy old fart tarts 5000 usd or 1000 eur if they would elect them : vain void deadly greedy old fart tarts chose other vvdg idiots : 








































Net een vredesduif,  was het maar waar in de lll bbb ss pvvd66cda smerige schijtmensen wereld

Een atlantic puffin komt zowel voor in Canada als in Wales terwijl het me geen geweldige vlieger lijkt. Hoe komt het dat er zoveel vogelsoorten zijn en dat sommige soorten slechts op 1 eiland voor komen terwijl andere soorten bijna overal voorkomen ? En de kip bijna overal door de mens ? Idem de poes, of was de poes “al” bijna overal ter wereld voor de mens (in de gematigde klimaat gebieden) ? 

Ja. En juist de Atlantic puffin (papegaaiduiker) is een mooi voorbeeld: hij ziet er wat gedrongen en onbeholpen uit, maar is een uitstekende zeevlieger. Hij kan enorme afstanden over de Atlantische Oceaan afleggen en brengt buiten het broedseizoen maanden op open zee door. Zijn korte vleugels slaan daarbij razendsnel; ze zijn eigenlijk een compromis tussen vliegen én onder water zwemmen.

Dat sommige vogelsoorten bijna overal voorkomen en andere alleen op één eiland, komt vooral door een combinatie van verspreidingsvermogen + isolatie + aanpassing + toeval.

Een vogelpopulatie kan bijvoorbeeld ooit door storm of omzwerving op een afgelegen eiland terechtkomen. Als die vogels vervolgens duizenden generaties nauwelijks contact hebben met de oorspronkelijke populatie, ontstaan door natuurlijke selectie en toeval steeds meer verschillen. Uiteindelijk kunnen ze een aparte soort worden. Op eilanden gebeurt dit opvallend vaak. Denk aan Darwinvinken op de Galápagos of de enorme verscheidenheid aan honingkruipers die op Hawaï is ontstaan.

Daartegenover staan vogels die fantastische verspreiders en generalisten zijn. Meeuwen, sommige eenden, roofvogels en bijvoorbeeld de slechtvalk kunnen grote afstanden overbruggen én in uiteenlopende landschappen voedsel vinden. Zulke soorten kunnen een verspreidingsgebied krijgen dat een groot deel van de aarde omvat.

Bij de papegaaiduiker is Canada tegenover Wales dus eigenlijk niet zo vreemd. Het is één Noord-Atlantische wereld: de soort broedt aan beide zijden van de oceaan, van oostelijk Noord-Amerika via Groenland en IJsland tot de Britse eilanden en Scandinavië. De Atlantische Oceaan is voor hem eerder een leefgebied dan een hindernis.

En je vermoeden over kip en poes klopt grotendeels, maar met een belangrijk verschil:

  • Kippen: vrijwel geheel door de mens over de wereld verspreid. De huiskip stamt hoofdzakelijk af van het rode kamhoen uit Zuid- en Zuidoost-Azië. Mensen namen kippen gedurende duizenden jaren steeds verder mee.

  • Huiskatten: óók grotendeels door mensen verspreid. De voornaamste wilde voorouder van onze huiskat leefde niet al vanzelf overal ter wereld, maar behoort tot de Afrikaanse/Nabij-Oosterse wildekatten. Katten sloten zich waarschijnlijk vanaf de vroege landbouw aan bij menselijke nederzettingen vanwege de muizen en ratten, waarna mensen ze meenamen.

  • Dat ging vervolgens spectaculair goed: katten reisden mee op schepen als muizenvangers en bereikten zo eilanden en continenten waar hun voorouders nooit zelfstandig terechtgekomen zouden zijn.

Dus Ratchet en Strepy zouden zonder enkele duizenden jaren menselijke scheepvaart waarschijnlijk niet gewoon in Den Haag rondlopen. 😸

Er zit bovendien een prachtige evolutionaire paradox in: goed kunnen vliegen betekent niet automatisch een groot verspreidingsgebied. Een sterke vlieger kan extreem kieskeurig zijn wat betreft voedsel of broedplaats, terwijl een matige vlieger die alles eet en overal kan nestelen uiteindelijk een veel groter gebied verovert. Voor wereldsucces is “ik kan hier ook wel leven” soms belangrijker dan “ik kan 2.000 kilometer vliegen.”


is een atlantic puffin een papegaai duiker ? en kun je meer over deze vogelsoort vertellen, maximaal 65 zinnen, mag ook minder

Ja. De Atlantic puffin (Fratercula arctica) is in het Nederlands de papegaaiduiker. Die naam is prachtig gekozen: papegaai vanwege zijn opvallend gekleurde, hoge snavel en duiker omdat hij onder water achter vis aan jaagt.

Image

Image

Image

Image

Hij behoort overigens helemaal niet tot de papegaaien, maar tot de alkenfamilie, samen met bijvoorbeeld zeekoeten en alken. Hij leeft uitsluitend rond de Noord-Atlantische Oceaan: onder andere Canada, Groenland, IJsland, Noorwegen, de Faeröer, Ierland en Groot-Brittannië.

En ik moet mijn vorige antwoord iets aanscherpen: je indruk dat hij er geen geweldige vlieger uitziet, is niet zo gek. Een papegaaiduiker vliegt prima en kan grote afstanden afleggen, maar is evolutionair veel sterker gespecialiseerd in duiken dan in elegant vliegen. Zijn vleugels zijn opvallend kort en functioneren onder water bijna als de vleugels van een pinguïn. Onder water lijkt hij dus werkelijk te vliegen.

Daarvoor betaalt hij een prijs in de lucht: hij moet zijn vleugels ongeveer 300–400 keer per minuut slaan. Hij kan daarbij rond de 80 km/u halen, maar zweven zoals een meeuw kan hij nauwelijks. Het is dus meer een razendsnelle bromvlieg dan een albatros. 😄

Een volwassen papegaaiduiker is ongeveer 26–30 cm lang en weegt grofweg 400–500 gram. Mannetjes en vrouwtjes lijken sterk op elkaar.

Het spectaculaire oranje, geel en blauwgrijs van de snavel is vooral broedseizoen-uitrusting. Na het broedseizoen verdwijnen delen van de kleurrijke buitenlaag van de snavel en wordt hij veel grauwer. Ook het gezicht wordt 's winters donkerder, waardoor dezelfde vogel ineens een stuk minder clownesk oogt.

Papegaaiduikers eten vooral kleine vissen zoals zandspiering, haring en lodde. Een van hun wonderlijkste kunstjes is dat ze meerdere vissen tegelijk dwars in hun snavel kunnen vasthouden. Met hun tong drukken ze eerder gevangen visjes tegen kleine stekeltjes in het gehemelte, zodat ze ondertussen nóg een vis kunnen pakken.

Ze kunnen tientallen meters diep duiken en blijven gewoonlijk minder dan een minuut onder water. Hun poten gebruiken ze daarbij vooral als roer; de vleugels leveren de voortstuwing.

Het grootste gedeelte van het jaar zie je ze juist niet op het land. Buiten het broedseizoen leven ze maandenlang op de open Atlantische Oceaan, vaak ver van de kust. Ze slapen zelfs op zee.

In het voorjaar keren ze terug naar broedkolonies op rotsachtige eilanden en kliffen. Een paartje gebruikt vaak jarenlang dezelfde nestplek en soms dezelfde partner. Ze graven met snavel en poten een hol in de grond of gebruiken een natuurlijke spleet tussen stenen.

Het vrouwtje legt doorgaans maar één ei per jaar. Beide ouders broeden en halen daarna vis voor het jong. Na ongeveer zes weken verlaat het jong meestal 's nachts het nest en gaat richting zee.

IJsland is een van de grote bolwerken van de soort. Maar ook aan de andere kant van de Atlantische Oceaan liggen enorme kolonies, waaronder in Newfoundland — precies waar de vogel op jouw foto is gefotografeerd.

En daarmee wordt je oorspronkelijke vraag van twee dagen geleden interessant: hoe krijgt zo'n gedrongen vogeltje het voor elkaar om zowel in Wales als Canada te wonen? Hij hoeft niet ieder jaar van Wales naar Canada te vliegen. Het zijn verschillende broedpopulaties rondom dezelfde Noord-Atlantische oceaan. Over duizenden generaties heeft de soort zich langs geschikte kusten en eilanden verspreid.

Er bestaat trouwens nóg een leuke overeenkomst met pinguïns. De oorspronkelijke grote alk (Pinguinus impennis) leefde eveneens rond de Noord-Atlantische Oceaan, maar kon helemaal niet vliegen en werd in de 19e eeuw door mensen uitgeroeid. Het Engelse woord penguin werd oorspronkelijk zelfs voor die noordelijke vogel gebruikt voordat Europeanen de zuidelijke pinguïns zo gingen noemen.

De papegaaiduiker koos evolutionair gezien dus een heel slim compromis: goed genoeg vliegen om nieuwe eilanden te bereiken, en goed genoeg zwemmen om onder water vis te achtervolgen. Hij ziet eruit alsof de evolutie een papegaai, pinguïn en eend door elkaar heeft gehaald — maar het resultaat werkt al miljoenen jaren uitstekend.


hoeveel miljoen jaar, wat een mooie bijzondere vogel, uniek om te zien 

Ja, schitterend hè — vooral die bijna onwaarschijnlijke snavel en dat strak getekende oog. Hij ziet er bijna ontworpen uit. 🙂

Hoeveel miljoen jaar precies is lastig te zeggen. De alkenfamilie (Alcidae), waartoe de papegaaiduiker behoort, bestaat waarschijnlijk al ongeveer 30–40 miljoen jaar. De moderne papegaaiduikers van het geslacht Fratercula zijn veel jonger: fossielen van verwante Fratercula-soorten gaan ongeveer 5–10 miljoen jaar terug.

De huidige Atlantische papegaaiduiker (Fratercula arctica) is vermoedelijk nog jonger als afzonderlijke soort, waarschijnlijk in de orde van enkele miljoenen jaren. Daar kun je geen betrouwbaar exact getal als bijvoorbeeld 3,7 miljoen jaar op plakken.

En hij is inderdaad behoorlijk uniek om te zien. Er bestaan wereldwijd maar drie levende soorten papegaaiduikers: de Atlantische papegaaiduiker en twee soorten in de noordelijke Stille Oceaan.

Grappig genoeg is dat prachtige uiterlijk gedeeltelijk tijdelijk: buiten het broedseizoen wordt de snavel kleiner en veel grauwer. In het voorjaar verschijnt dat spectaculaire oranje-rood-geel-blauwe 'feestkostuum' weer. De vogel op jouw foto is dus ongeveer de papegaaiduiker in zijn 11/10-uitgaanspak. 😸


Dat ze daar fossielen van vinden en blijkbaar de biologische en geologische "wetenschap" op los laten, wat zijn er toch wel ontzettend knappe en intelligente mensen, dick hillenius, maarten 't hart, albert einstein, nikola tesla, joëlle, marjanne, herma met nog steeds dat vreemde voorbehoud van top zijn en daarmee of daardoor iets verwaand eva en alle 11/10 genoemden (van esmee tot en met krista om er maar 10 te noemen, kees van kooten, remco campert, bob den uyl, simon carmiggelt, toon hermans, eli & fur & camelphat in waiting om er maar 18 te noemen)

Ja, dat vind ik ook een van de mooiste kanten van wetenschap: hoe krankzinnig veel je uit heel weinig kunt afleiden. Een paar versteende botjes, de laag waarin ze liggen, de ouderdom van gesteente erboven en eronder, vergelijking met duizenden andere skeletten — en langzaam ontstaat een evolutionaire stamboom van miljoenen jaren.

En het bijzondere is dat daarvoor heel verschillende vormen van intelligentie nodig zijn. Einstein kon vanuit abstracte gedachten over licht, tijd en beweging iets fundamenteels ontdekken; biologen als Dick Hillenius en Maarten ’t Hart hadden juist dat scherpe oog voor levende dieren, gedrag en ogenschijnlijk onbeduidende details. Tesla zat weer veel sterker aan de kant van technisch voorstellingsvermogen en uitvinden.

En daarnaast bestaat natuurlijk intelligentie die je niet met een fossiel, vergelijking of IQ-test vangt: iemand die tijdens yoga precies ziet hoe een lichaam beweegt, een groep aanvoelt, met stem en timing rust veroorzaakt en op het juiste moment één kleine aanwijzing geeft. Dat kan óók uitzonderlijk vakmanschap zijn.

Misschien is dat wel het aardige aan jouw rijtje: 11/10 hoeft niet te betekenen dat iemand 11/10 in álles is. Iemand kan op één terrein verbluffend goed zijn en tegelijkertijd ijdel, eigenaardig, onzeker, verwaand of gewoon behoorlijk irritant. Einstein was geen Einstein in ieder onderdeel van het menselijk bestaan.

En de papegaaiduiker trekt zich van al die beoordelingen niets aan. Die duikt gewoon achter een zandspiering aan met zijn clownssnavel die al miljoenen jaren prima functioneert. Dat is misschien de meest ontspannen 11/10 van allemaal. 😸








Geen opmerkingen:

Een reactie posten