Ik ben ervan overtuigd dat alle besluiten die de overheid of - en bedrijven in elk land, gemeente of provincie nemen grotendeels verkeerd zijn, ingegeven door de verkeerde hieronder veelvuldig besproken bange bezitterige zelfzuchtige zelfgenoegzame vain void deadly greedy motieven. Iedereen is voor zichzelf verantwoordelijk, wat niet wil zeggen dat ik iemand in het water zou laten verdrinken als ik toevallig langs kwam. Ik wil alleen maar zeggen dat als mensen hun ongeluk tegemoet willen lopen door een gebrek aan inzicht en een teveel aan kuddegeest stupide moeten blijven, zij dit maar moeten doen. Het is een kwestie van je eigen hachje en dat van je eventuele (klein)kinderen redden of meegesleurd worden in een versnelde dood door trumpoetin, bushbliar, balknndeverhagen, rutteschippers, verdonkdonner, zalmkamp, bontenbaljetten, merzmacron, elon musk, ben van beurden, peter wennink, karien van geniep gennip, yesilgozwilders en dr lll bbb ss pvvd66cda corporate government company government.
"We really want to bring some sunshine and a light feeling you know. There's so much going on in the world that's the opposite," Ratchet said and continued "We're not pretending anything. We're curious, we are finding out. We are enthusiastic about stuff. What are we supposed to do, stay in our box?"
"We wanted to do this in The Hague because we love The Hague," Strepy said.
Ja — maar één correctie op het beeld: Noord-Amerika was rond 1500 bepaald niet “nauwelijks bewoond”. Vergeleken met het huidige Noord-Amerika was de bevolkingsdichtheid natuurlijk heel laag, maar er waren duizenden nederzettingen, landbouwgebieden, handelsnetwerken en enkele behoorlijk grote stedelijke centra.
Het lastige is dat we geen volkstelling uit 1500 hebben. Wetenschappelijke schattingen voor Noord-Amerika ten noorden van Mexico lopen daardoor enorm uiteen: ongeveer 1,2 tot 18 miljoen mensen. Een moderne archeologische reconstructie komt uit op ongeveer 1,2–6,1 miljoen; oudere en hogere schattingen gaan richting 7–18 miljoen. (Cambridge University Press) Een bekende Smithsonian-reconstructie kwam bijvoorbeeld op ongeveer 1,9 miljoen rond 1500. (Wiley Online Library)
Dus als je mij dwingt tot één orde van grootte, zou ik zeggen:
Noord-Amerika rond 1500: waarschijnlijk enkele miljoenen oorspronkelijke bewoners — grofweg 2–7 miljoen — maar met een zeer grote onzekerheidsmarge.
Hoeveel zijn er “vermoord”?
Daar wordt het onderscheid heel belangrijk. Je kunt de enorme bevolkingsafname niet gelijkstellen aan het aantal mensen dat rechtstreeks door Europeanen is vermoord.
Na 1492 kwamen pokken, mazelen, influenza en andere infectieziekten binnen waartegen de bevolking weinig opgebouwde immuniteit had. Daarnaast kwamen oorlog, bloedbaden, slavernij, gedwongen verhuizingen, hongersnood en vernietiging van bestaansmiddelen. Het Smithsonian spreekt expliciet over ziekte én genocidale gebeurtenissen die tot sterfte op catastrofale schaal leidden. (National Museum of the American Indian)
Voor bepaalde gebieden daalde de oorspronkelijke bevolking met 80–90% of zelfs meer. In het noordoosten van Noord-Amerika wordt bijvoorbeeld een afname tot ongeveer 90% onder het niveau van vóór contact genoemd. (Nationale Parkdienst)
Maar een betrouwbaar getal als “3.218.000 indianen zijn door Europeanen vermoord” bestaat niet. Daarvoor ontbreken eenvoudigweg de gegevens. Bovendien stierven verreweg de meeste slachtoffers van de eerste grote instorting waarschijnlijk aan epidemieën, al waren ziekte, oorlog, verdrijving en hongersnood vaak met elkaar verweven.
Een illustratief getal: één demografische reconstructie schatte ongeveer 1,89 miljoen Native Americans rond 1500 en slechts circa 530.000 rond 1900. (Wiley Online Library) Andere uitgangsschattingen leveren vanzelfsprekend veel grotere aantallen overledenen op.
En zijn ze dan grotendeels verdwenen of vermengd?
Beide — maar beslist niet verdwenen.
In de Verenigde Staten identificeren tegenwoordig miljoenen mensen zich als American Indian/Alaska Native. Afhankelijk van de definitie verschilt het cijfer sterk: in een Amerikaanse telling ging het om circa 2,69 miljoen uitsluitend AIAN, terwijl ongeveer 5,78 miljoen AIAN alleen of in combinatie met een andere raciale categorie rapporteerden. (Census Data) Dat grote verschil laat precies zien hoeveel vermenging er gedurende vijf eeuwen heeft plaatsgevonden.
In Canada identificeerden bij de volkstelling van 2021 1,807 miljoen mensen zich als Indigenous: ongeveer 1,048 miljoen First Nations, 624.000 Métis en 70.500 Inuit. (StatCan)
En daarnaast zijn er miljoenen Amerikanen en Canadezen die ergens in hun stamboom Indigenous voorouders hebben zonder zichzelf primair als Indigenous te identificeren.
Het fascinerende is dus eigenlijk: rond 1500 was Noord-Amerika geen vrijwel leeg continent waarop toevallig wat “indianen” rondliepen. Er bestond een enorme verscheidenheid aan volken en talen, van Inuit in het hoge noorden tot landbouwsamenlevingen langs de Mississippi, Pueblo-gemeenschappen in het zuidwesten en grote politieke verbanden in het oosten. Het Europese beeld van een bijna leeg “wild” continent is voor een flink deel een latere voorstelling — mede ontstaan doordat epidemieën sommige gebieden al hadden ontvolkt voordat Europeanen ze uitgebreid beschreven. (Amerikaans Historisch Museum)
En inderdaad: 500 jaar is absurd kort op jouw tijdschaal van 300.000 jaar Homo sapiens en 4,56 miljard jaar aarde. 500 jaar is maar 0,17% van de geschiedenis van Homo sapiens en ongeveer één negenmiljoenste van de leeftijd van de aarde.
Grote politieke verbanden in het oosten ? Wat was dat of wat waren dat voor verbanden ?
Ja. Met “grote politieke verbanden in het oosten” bedoelde ik vooral samenwerkingsverbanden van verschillende inheemse volken/naties. Het waren niet simpelweg losse kleine stammen.
Het mooiste voorbeeld is de Haudenosaunee-confederatie, door Europeanen meestal de Iroquois Confederacy genoemd. Vijf afzonderlijke naties — Mohawk, Oneida, Onondaga, Cayuga en Seneca — sloten zich waarschijnlijk al vóór intensief Europees contact aaneen. Later kwam de Tuscarora erbij en ontstonden de Six Nations. Iedere natie behield behoorlijk veel zelfstandigheid, maar voor oorlog, vrede, diplomatie en gezamenlijke belangen overlegden ze in een grote raad.
Bijzonder is dat hun politieke systeem behoorlijk verfijnd was. Er bestond een soort constitutionele traditie, de Great Law of Peace. Besluiten werden in belangrijke zaken door consensus genomen. Clan Mothers hadden bovendien belangrijke politieke macht: zij speelden een rol bij het aanwijzen en eventueel afzetten van leiders. Het was dus geen koninkrijk met één koning erboven.
Verder naar het zuiden en westen bestonden andere vormen. De Mississippian cultures bouwden eeuwen vóór 1500 grote centra, waarvan Cahokia Mounds State Historic Site bij het huidige St. Louis het spectaculairste voorbeeld is. Cahokia bereikte zijn hoogtepunt ongeveer 1050–1200 en kan 10.000–20.000 inwoners hebben gehad, met nog veel meer mensen in het omliggende gebied. Het had enorme aarden piramides, pleinen, landbouw, handelsnetwerken en een duidelijke politieke en religieuze hiërarchie. Rond 1500 was Cahokia zelf overigens al verlaten.
Er waren daarnaast bijvoorbeeld de Powhatan Confederacy in het huidige Virginia — een verband van ongeveer dertig groepen onder Wahunsenacawh (Powhatan) toen de Engelsen Jamestown stichtten — en later de Wabanaki Confederacy in het noordoosten.
Dus als je Noord-Amerika rond 1500 voorstelt als een schaal, krijg je ongeveer:
familie/clan → dorp → volk/natie → confederatie van meerdere naties, terwijl sommige eerdere Mississippian samenlevingen eerder op regionale staten of chiefdoms begonnen te lijken.
Wat ik zelf vooral interessant vind aan jouw vorige vraag: de Europeanen kwamen dus niet terecht op een continent zonder politiek bestuur. Ze ontmoetten samenlevingen die al eigen grondgebieden, diplomatie, oorlogen, bondgenootschappen, handelsroutes en politieke instituties hadden. Alleen zagen die instituties er vaak heel anders uit dan de Europese koninkrijken.
En de Haudenosaunee zijn er nog steeds — die politieke confederatie heeft dus in zekere zin meer dan vijf eeuwen Europese kolonisatie overleefd.
Toch raar hoe dat west europa (door wapen bezit vooral ?) zo’n volgens mij superieure dominante verwaande onderdrukkende koloniale houding aan nam overal ter wereld (en als je soms de borrelpraatjes van mark rutte en andere vvdcda erss hoort, balknnde we moeten de voc mentaliteit terug in nederland met se hypocriete gelovige gleuvige pruime prulprutss huichelbekkie en voor dat achter lijke conforme chained cheating corrupte gluiperige achterbakse stiekeme anti christian mammon en ijdelheid geloof en dr ruim 40.000 km oppervlakte
Ja, het opvallende is vooral hoe een relatief klein deel van de wereld vanaf ongeveer 1500 zo'n buitenproportionele macht kon opbouwen. Wapens waren belangrijk, maar verklaren het maar gedeeltelijk.
De Europese expansie kwam door een combinatie van zeewaardige oceaanschepen en navigatie, kanonnen en vuurwapens, grote commerciële en fiscale organisaties die expedities konden financieren, onderlinge Europese concurrentie, en later een steeds grotere technologische voorsprong. In Amerika kwam daar een bijna onvoorstelbaar belangrijke factor bij: Europese ziektekiemen, vooral pokken. Sommige inheemse samenlevingen waren al ontwricht voordat Europese legers ze rechtstreeks bereikten.
En Europeanen veroverden zulke gebieden meestal niet uitsluitend met Europeanen. Ze maakten voortdurend gebruik van plaatselijke conflicten en bondgenoten. Cortés versloeg bijvoorbeeld het Azteekse rijk niet met een paar honderd Spanjaarden alleen: duizenden en uiteindelijk tienduizenden inheemse bondgenoten vochten mee tegen de Azteken. Dat maakt de geschiedenis veel ingewikkelder dan "Europeanen hadden geweren, dus wonnen ze".
Daarna ontstond inderdaad iets wat aansluit bij jouw woord superioriteitsdenken. Militaire en economische macht werd gemakkelijk omgezet in de gedachte: wij zijn machtig, dus onze beschaving, religie en manier van leven moeten wel beter zijn. Christelijke bekeringsdrang, raciale theorieën en later zogenaamd wetenschappelijke rassentheorieën konden vervolgens overheersing, slavernij en landonteigening rechtvaardigen.
Over Balkenendes "VOC-mentaliteit" uit 2006: juist daarom veroorzaakte die uitspraak zoveel kritiek. Hij bedoelde ondernemingszin, dynamiek en durf, maar gebruikte daarvoor een organisatie waarvan de geschiedenis óók bestaat uit koloniale oorlogvoering, geweld, dwangarbeid, slavernij en monopolistische uitbuiting. Dat kun je moeilijk wegpoetsen door alleen "ondernemersgeest" over te houden.
Eén nuance vind ik wel belangrijk: ik zou het niet verklaren vanuit iets inherent slechts aan West-Europeanen of het christelijk geloof. Imperiale overheersing, slavernij en het idee dat de eigen cultuur superieur is, kwamen ook buiten Europa voor. Het uitzonderlijke aan West-Europa was dat het vanaf circa 1500 uiteindelijk de technische, financiële en militaire capaciteit kreeg om dat superioriteitsdenken op bijna mondiale schaal uit te voeren.
En daar zit een historische ironie in: rond 1500 was helemaal niet vanzelfsprekend dat een paar kleine landen aan de westelijke rand van Eurazië uiteindelijk zo dominant zouden worden. Vanuit bijvoorbeeld het perspectief van het enorme en rijke Ming-China had iemand toen waarschijnlijk vreemd opgekeken als je had voorspeld dat Nederland, Engeland, Portugal en Spanje binnen enkele eeuwen grote delen van de wereld zouden beheersen.
Beheersten ze ook “echt” china bijvoorbeeld? En als ik churchill las over india dan was india voor churchill nog steeds een kolonie (met bijbehorende onderdrukking en slavernij) van GREAT ssmall churchill britain.
Nee, China werd nooit zoals India een Europese kolonie. Dat onderscheid is belangrijk.
China bleef formeel een zelfstandig rijk en vanaf 1912 een republiek. Maar na de Opiumoorlogen (1839–1842 en 1856–1860) dwongen Groot-Brittannië en andere mogendheden China tot zeer ongelijke verdragen. China moest havens openstellen, buitenlandse handelsrechten toestaan en territorium afstaan. Hongkong werd daadwerkelijk een Britse kolonie. Later kregen Groot-Brittannië, Frankrijk, Duitsland, Rusland en Japan eigen invloedssferen, concessies en bijzondere juridische privileges. Daarom spreken Chinezen nog altijd over een deel van deze periode als de “eeuw van vernedering”. China was dus niet Brits bezit, maar zijn soevereiniteit werd ernstig aangetast.
India was iets totaal anders. Grote delen kwamen eerst onder controle van de Britse East India Company; na de opstand van 1857 nam de Britse kroon in 1858 rechtstreeks het bestuur over. De British Raj duurde vervolgens tot de onafhankelijkheid van India en Pakistan in 1947.
En je lezing van Winston Churchill klopt in belangrijke mate: Churchill was een uitgesproken imperialist en verzette zich krachtig tegen Indiase onafhankelijkheid. Hij zag het Britse Rijk als iets om trots op te zijn en vond dat Groot-Brittannië India niet zomaar moest prijsgeven. Zijn opvattingen over Indiërs bevatten bovendien uitspraken die naar hedendaagse én toenmalige maatstaven uitgesproken racistisch konden zijn.
Ik zou alleen “slavernij” niet als algemene benaming voor Brits India gebruiken. Slavernij bestond er en de Britse koloniale economie kende dwangarbeid en zeer ernstige uitbuiting, maar de bevolking van Brits India was juridisch niet als geheel tot slaaf gemaakt. Koloniale onderwerping, economische exploitatie en politieke onderdrukking zijn historisch preciezere termen.
Het contrast is enorm: rond 1900 regeerde een eilandstaat met ongeveer 40 miljoen inwoners uiteindelijk over een Indiaas subcontinent met grofweg 300 miljoen inwoners. Dat kon niet doordat miljoenen Britten India persoonlijk bewaakten. Het koloniale apparaat draaide voor een groot deel op Indiase ambtenaren, lokale elites en vooral enorme aantallen Indiase soldaten onder een relatief kleine Britse bovenlaag.
Dat is misschien nog vreemder dan de vuurwapens uit je vorige vraag: een imperium werkt pas echt wanneer een betrekkelijk kleine buitenlandse machtsgroep erin slaagt delen van de plaatselijke samenleving mee te laten functioneren in haar eigen machtssysteem.
Wat een rare (oude) kaart is dat, wat is dat voor land waar rechts onderaan op het land opium war staat en links enigszins naar boven meer de zee in “Sjanghai” staat ? Dat lijkt bijna Taiwan ?
Ja, ik snap waarom je dat ziet 😄 — maar dat land rechtsonder is niet Taiwan. Het is gewoon China, alleen is deze historische kaart nogal vreemd getekend en sterk vervormd.
Wat je ziet is de Chinese oostkust tijdens de Opiumoorlogen in de 19e eeuw. Bovenaan staat China nog herkenbaar; rechtsonder loopt dezelfde Chinese kust verder naar het zuiden. De tekst “Opium War” staat dus óp China, ongeveer in het gebied van de huidige provincies Zhejiang/Fujian.
En wat jij als “Sjanghai” ziet, ligt inderdaad merkwaardig ver in zee. Dat komt doordat de kaart geen nauwkeurige geografische kaart is, maar een schematische historische kaart van de Chinese treaty ports en handels-/scheepvaartroutes. Shanghai ligt in werkelijkheid natuurlijk aan de monding van de Yangtze, op het Chinese vasteland. Op de kaart zie ik onder andere Ningpo (Ningbo), Amoy (Xiamen), Foochow (Fuzhou), Hongkong en Shanghai.
Taiwan zou nog verder naar rechts/zuidoosten moeten liggen, tegenover de kust van Fujian. Het opvallende landstuk helemaal rechts is dus niet Taiwan maar de Chinese kust zelf.
Grappig genoeg laat deze kaart precies zien waar we het gisteren over hadden: China werd niet volledig door Europese mogendheden gekoloniseerd zoals India, maar na de Opiumoorlogen werden China wel havens, handelsrechten en gebieden afgedwongen. Hongkong werd bijvoorbeeld in 1842 aan Groot-Brittannië afgestaan. De pijlen op deze kaart lijken vooral die buitenlandse handelsroutes vanuit de gedwongen geopende havens weer te geven.
En waarom dat verschil India als onderdrukt deel van great britain commonwealth en China op hong kong na niet ? Teveel Chinezen en te groot China ?
Ja. Grootte en bevolkingsomvang waren een belangrijk deel van het verschil, maar zeker niet het enige.
India en China verschilden vooral op deze punten:
- India was politiek sterk versnipperd toen de Britse macht in de 18e eeuw snel groeide. Het Mogolrijk viel uiteen en er waren tientallen vorsten, staten en rivaliserende machtscentra. De Britse East India Company kon daardoor het klassieke divide and rule toepassen: Indiase bondgenoten en legers gebruiken om andere Indiase machthebbers te verslaan.
- China bleef één enorm keizerrijk. De Qing-dynastie beschikte ondanks alle interne problemen nog over een centraal bestuur, bureaucratie, belastingstelsel en een gemeenschappelijk politiek gezag over honderden miljoenen mensen.
- China was inderdaad gigantisch. Rond 1800 had China ruwweg 300 miljoen inwoners. Een volledige Britse bezetting zou een militair en bestuurlijk monsterproject zijn geweest. Groot-Brittannië had er bovendien weinig behoefte aan zolang het via geweld handel, havens en privileges kon afdwingen.
- In India ontstond de Britse macht geleidelijk van binnenuit. De East India Company begon als handelsonderneming, kreeg eigen legers en belastinggebieden en werd uiteindelijk feitelijk een staat. Na de grote opstand van 1857 nam de Britse kroon in 1858 rechtstreeks het bestuur over: de British Raj.
- Bij China kozen de Britten en andere mogendheden eerder voor gedwongen toegang dan volledige verovering. Na de Opiumoorlogen werden havens geopend, kwamen er buitenlandse concessies, extraterritoriale rechten en werd Hongkong Brits. Later kregen onder andere Groot-Brittannië, Frankrijk, Duitsland, Rusland en Japan invloedssferen.
Dus heel kort: India konden de Britten stap voor stap overnemen door lokale machtsverhoudingen naar hun hand te zetten; China was te groot, te bevolkt en te veel één staat om dat kunstje gemakkelijk te herhalen.
Daar zit nog een wrange paradox in: Groot-Brittannië bestuurde India uiteindelijk met een betrekkelijk klein aantal Britten, omdat enorme aantallen Indiërs zelf in het koloniale leger en bestuur werkzaam waren. Zonder die lokale medewerking was Brits India vrijwel onmogelijk geweest.
En een kleine correctie op je formulering: India was tijdens de zwaarste koloniale periode niet simpelweg een onderdrukt deel van het Commonwealth. Het was tot 1947 onderdeel van het Britse imperium; het moderne Commonwealth is vooral de latere, vrijwillige organisatie van onafhankelijke staten.
Hope betrays and kills reality .. speed up, boy
butter tree, hvob
Geen opmerkingen:
Een reactie posten